Lęk nie musi zniknąć, aby odzyskać wpływ i poczucie bezpieczeństwa. Czasem wystarczy nauczyć się być z nim inaczej.
Z mojego doświadczenia terapeutycznego mogę stwierdzić, że lęk jest jednym z najczęściej wnoszonych trudności w procesach psychoterapii, które prowadzimy w naszej poradni Most do siebie. Także z innych badań wynika, że jest on bardzo często powodem zgłaszania się na psychoterapię. Lęk może przybierać różne formy:
– stałego napięcia w ciele,
– nadmiernego zamartwiania się,
– ataków paniki,
– unikania ludzi, miejsc lub sytuacji,
– poczucia „zaraz coś złego się stanie”, choć trudno powiedzieć co.
W naszej kulturze często traktujemy lęk jak wroga, którego trzeba się pozbyć. W terapii Gestalt patrzymy na niego inaczej. Odczytujemy go jako na sygnał, który niesie informację o naszym doświadczeniu, granicach i niezaspokojonych potrzebach.
Lęk w ujęciu Gestalt – gdy przyszłość odrywa się od teraźniejszości:
Twórca terapii Gestalt, Fritz Perls, mówił, że: lęk to napięcie pomiędzy „teraz” a „później”*.
Z perspektywy Gestalt lęk pojawia się wtedy, gdy:
• tracimy kontakt z tym, co tu i teraz,
• kierujemy całą energię w przewidywanie, kontrolę i wyobrażanie zagrożeń,
• organizm nie ma możliwości dokończenia reakcji (np. złości, strachu, potrzeby ochrony).
Lęk nie jest więc „błędem systemu”, ale próbą adaptacji – sposobem, w jaki organizm próbuje nas ochronić.
A co mówi neuronauka? Zalękniony mózg działa szybciej niż myślenie
Bardzo ciekawą i wspierającą perspektywę wnosi książka „Zalękniony mózg”
autorstwa Catherine M. Pittman i Elizabeth M. Karle.
Autorki pokazują, że w stanach lękowych ogromną rolę odgrywają dwa „tory” w mózgu:
• ciało migdałowate – szybkie, automatyczne, odpowiedzialne za reakcje alarmowe,
• kora przedczołowa – wolniejsza, racjonalna, analizująca.
W ataku paniki lub silnego lęku:
👉 ciało migdałowate przejmuje stery
👉 racjonalne myślenie „odpada”
👉 ciało reaguje, jakby zagrożenie było realne tu i teraz
Dlatego mówienie sobie: „uspokój się”, „to nic takiego” nie działa.
To nie jest kwestia „słabej psychiki”, tylko neurobiologii.
Atak paniki – gdy ciało mówi „uciekaj”, a Ty nie wiesz przed czym
Atak paniki bywa jednym z najbardziej przerażających doświadczeń:
• kołatanie i ból serca
• duszność
• zawroty głowy
• drętwienie
• poczucie utraty kontroli lub lęk przed śmiercią
Z perspektywy Gestalt i neuronauki to nagromadzona, nieuregulowana energia lęku, która nagle znajduje ujście.
Dobra wiadomość?
👉 Ataki paniki są odwracalne.
👉 Organizm można nauczyć nowych sposobów regulacji.
Jak pracujemy z lękiem w terapii Gestalt?
W nurcie Gestalt nie walczymy z lękiem, tylko uczymy się go rozumieć, regulować i integrować.
W praktyce oznacza to m.in.:
• pracę z doświadczeniem ciała (oddech, napięcie, impuls),
• wzmacnianie poczucia bezpieczeństwa w relacji terapeutycznej,
• stopniowe odzyskiwanie wpływu i sprawczości,
• rozpoznawanie, czego lęk broni,
• domykanie niedokończonych reakcji emocjonalnych,
• psychoedukację – taką, która uspokaja układ nerwowy, a nie tylko „tłumaczy”.
To jest oczywiście pewien proces – ale z moich doświadczeń wynika, że realnie zmniejsza objawy i zwiększa poczucie wewnętrznej stabilności.
Dlaczego sama wiedza nie wystarczy?
Wiele osób trafiających na terapię mówi: „Wiem, że ten lęk jest irracjonalny, ale moje ciało i tak reaguje.” I to zdanie jest bardzo ważne.
Lęk nie mieszka w myślach – mieszka w układzie nerwowym.
Dlatego skuteczna terapia łączy:
• rozumienie,
• doświadczenie,
• relację,
• pracę z ciałem i emocjami.
Kiedy warto zgłosić się po pomoc?
Jeśli:
• lęk utrudnia codzienne funkcjonowanie,
• doświadczasz ataków paniki,
• unikasz miejsc lub ludzi,
• masz poczucie ciągłego napięcia,
• boisz się, że „coś z Tobą nie tak”,
• budujesz czarne scenariusze przyszłości i próbujesz się zabezpieczyć
• masz trudność w rozluźnieniu się i byciu w „tu i teraz”
nie musisz radzić sobie z tym sam/a, więc warto skorzystać ze wsparcia psychoterapeutycznego.
Most do siebie – miejsce pracy z lękiem w bezpiecznej relacji
W poradni Most do siebie – przestrzeń rozwoju i psychoterapii pracują terapeutki doświadczone w pracy z:
• zaburzeniami lękowymi,
• atakami paniki,
• nerwicą lękową,
• przewlekłym napięciem i stresem.
Pracujemy w nurcie Gestalt, łącząc wrażliwość na doświadczenie Klienta z rzetelną psychoedukacją i pracą z ciałem.
🌱 Lęk nie musi zniknąć, żebyś mógł/mogła odzyskać życie.
Czasem wystarczy nauczyć się być z nim inaczej – i wreszcie wrócić do siebie.
👉 Zapraszamy do kontaktu i umówienia pierwszego spotkania.
*„Terapia Gestalt. Pobudzenie i wzrost w osobowości człowieka” Fritz Perls, Ralph Hefferline, Paul Goodman, 1951
